Seksueel gedrag
Maak je je zorgen over je seksuele gedrag?
Snel naar
Hoe ga je om met seks en grenzen?
Je hebt je hele leven lang te maken met relaties. Of het nou gaat over de relatie met je vrienden, je baas op het werk of een romantische partner. Wanneer deze relaties gezond en veilig zijn, zorgen ze ervoor dat je je verbonden voelt en minder eenzaam bent.
Als eerste is het goed om te kijken naar wat jij wilt in een relatie en wat jij fijn vindt. Dat is net zo belangrijk als wat de ander wil en fijn vindt. Door hierover te praten, begrijp je beter wat voor jullie allebei prettig is. Het is daarbij ook belangrijk om te letten op de grenzen in deze relaties. Je eigen grenzen, en de grenzen van de ander. Grenzen gaan over wat je juist niet fijn vindt of niet wilt. Als je weet wat deze grenzen zijn, kunnen relaties veiliger en beter worden.
Seksuele relaties
Een seksuele relatie brengt nieuwe grenzen met zich mee. Seks kan spannend en leuk zijn, maar het kan soms misschien ook verwarrend zijn. Je wil ervoor zorgen dat het voor jou én de ander fijn is. Misschien voel je je hier soms onzeker over. Wat mag wel en wat mag niet? Misschien heb je dingen gedaan of gedacht waar je achteraf over twijfelt.
Het is helemaal oké om vragen te stellen hierover. We begrijpen dat een seksuele relatie soms verwarrend kan zijn. Als je hier vragen over hebt, kun je altijd contact met ons opnemen via de chat.
Chat anoniem met onsWat is consent?
Als we het over seks hebben betekent ‘consent’ het vragen van toestemming en het krijgen van toestemming voordat je begint aan seks. Ook tijdens de seks en bij het beginnen van een nieuwe seksuele handeling is consent nodig. Hiermee check je of de ander het (nog steeds) wilt. Het gaat hierbij om een duidelijke JA. Geen twijfels, maar echt vragen ‘wil jij dit ook?’.
Consent is super belangrijk bij alle seksuele handelingen. Of je nou wilt zoenen met iemand, iemand wilt aanraken, of verder wilt gaan. Pas als iedereen die meedoet (jij zelf dus ook) duidelijk en vrijwillig ‘ja’ hebben gezegd, is het oke.
Het kan zijn dat iemand zich halverwege bedenkt en toch niet meer wil. Daarom moet je het blijven checken. Twijfel je? Vraag het opnieuw, of stop waar je mee bezig bent. Geen ja = geen seks.
Wanneer is seks oke?
Let op de volgende punten:
Toestemming (consent): Je wilt het allebei en vraagt het elkaar. Nee betekent nee, zonder aandringen.
Vrijwilligheid: Je doet het alleen omdat je het zelf wilt, niet door druk, omkoping of om iemand te plezieren.
Gelijkwaardigheid: Je bent gelijk aan elkaar, met iemand van ongeveer dezelfde leeftijd, en er is geen ongelijke machtsverhouding.
Context: Het gebeurt op een geschikte plek, zonder anderen te storen.
Plezier & veiligheid: Het is fijn en zowel jij als de ander voelt zich er prettig bij. Er wordt rekening gehouden met elkaars grenzen.
Wat is seksueel misbruik?
Wanneer geen rekening wordt gehouden met iemands seksuele grenzen maar hier overheen wordt gegaan, dan heet dat seksueel misbruik. Iemand geeft dan geen toestemming, maar toch gebeurt het. Het maakt niet uit wie er over de grens gaat: een vriend, familielid of partner. Als iemand het niet wil, maar het gebeurt toch, is het seksueel misbruik.
Seksueel kindermisbruik
Seksueel kindermisbruik betekent dat iemand seksuele handelingen doet met een minderjarige (iemand onder de 18 jaar) zonder dat diegene vrijwillig consent kan geven. Iemand die jonger is dan 16 jaar kan geen consent geven. Dat is zo bepaald volgens duidelijke Nederlandse wetten, die ook voor jongeren gelden.
Deze wetten gelden voor alle seksuele handelingen. Dit kan gaan om misbruik waarbij iemand het slachtoffer aanraakt, of om misbruik zonder aanraking. Misbruik met aanraking is bijvoorbeeld zoenen, iemands geslachtsdeel aanraken, of iets in iemands vagina, mond of anus stoppen. Bij misbruik zonder aanraking moet je bijvoorbeeld denken aan porno laten zien aan een minderjarige, een geslachtsdeel laat zien aan een kind, of een seksuele foto of video maken van een minderjarige.
Wat zegt de wet
In Nederland zegt de wet dat je pas vanaf 16 jaar consent kunt geven voor seksuele handelingen. Dat betekent dat iemand onder de 16 jaar geen geldig consent kan geven, en dat seks met iemand die 15 jaar en jonger is dus strafbaar is. Dit is zelfs zo wanneer iemand onder de 16 jaar wel toestemming lijkt te geven. Dat klinkt streng, maar dit heeft een duidelijke reden: om jongeren te beschermen tegen druk of misbruik van macht, vooral door oudere personen.
Maar hoe zit dit als je allebei onder de 16 jaar bent? Eigenlijk wordt dit door de wet verboden, maar het wordt wel door de vingers gezien. Het moet dan nog steeds wel met consent en respect zijn. Het is hierbij ook belangrijk dat je allebei ongeveer even oud bent. Het wordt dan gezien als normaal seksueel experimenteer gedrag tussen jongeren. Dat is niet strafbaar.
Wat als iemand tussen de 16 en 18 jaar oud is, en jij al meerderjarig?
Dit is een goede vraag. Die leeftijd is wel nog minderjarig namelijk. Het zit zo: Mensen tussen de 16 en 18 jaar oud kunnen in sommige gevallen wel consent geven om seks te hebben met iemand boven de 18 jaar. In deze gevallen moet er wederzijds respect en wederzijdse toestemming zijn, en moet er geen machtsverschil zijn. Een verschil in macht is bijvoorbeeld bij een leraar, trainer of oudere stiefbroer/zus. Een machtsverschil kan ook betekenen dat er een groot leeftijdsverschil is. Zorg daarom dat er niet meer dan 5 jaar verschil tussen jullie zit.
Waarom zijn deze regels er?
Dit is niet om je bang te maken, maar om duidelijke grenzen te geven en mensen te beschermen. Jongeren onder de 16 zijn extra kwetsbaar voor druk of manipulatie – ook als het lijkt dat ze graag meedoen.
Hoe weet je of je een seksuele grens bent overgegaan?
Wat dapper dat je hier over nadenkt. Het is een teken van verantwoordelijkheid en dat je geeft om jezelf en om anderen.
Om na te gaan of je iemands grens over bent gegaan, kun je op verschillende signalen letten. Dit zijn signalen die laten blijken of iemand zich oncomfortabel voelt en dat je mogelijk een grens over gaat. Hieronder bespreken we zulke signalen:
De ander zegt nee
Een duidelijk signaal is dat iemand ‘nee’ tegen je zegt, NEE = NEE. Dit antwoord moet gerespecteerd worden. Consent moet altijd worden gevraagd en worden gekregen voordat je begint of doorgaat met seksuele handelingen.
De ander twijfelt
Wanneer iemand twijfelt en niet duidelijk ‘ja’ zegt, is dat ook een nee. Denk hierbij aan antwoorden zoals ‘ik weet het niet’ of ‘als jij graag wilt..’.
De ander blijft stil
Wanneer iemand stil blijft, betekent het dat iemand geen ja heeft gezegd. Er is dan dus geen consent.
Je hebt aangedrongen
Je merkte dat iemand zich ongemakkelijk voelde of je merkte dat de ander twijfelde, maar je bleef toch doorvragen of doorgaan.
Je gebruikte macht
Er was een verschil in ‘macht’. Jij was bijvoorbeeld ouder dan de ander, of je had een soort controle over de situatie. Je was bijvoorbeeld een trainer, leider in een groep of een oudere broer/zus.
De ander voelde zich achteraf ongemakkelijk of onveilig
Je hoort misschien achteraf van de persoon zelf, of via anderen, dat de ander zich niet goed voelde over de situatie.
Je doet iets stiekem
Als je iets alleen durft te doen als niemand het weet, of achteraf denkt “ik hoop dat niemand erachter komt”, is dat vaak een teken dat je over de grens bent gegaan. Vraag jezelf af waarom je voelde dat je het moest verbergen?
Wat zijn de gevolgen wanneer je over een seksuele grens bent gegaan?
Heb je iets gedaan waar je achteraf over twijfelt? Ging het verder dan de ander wilde? Of heb je iemand aangeraakt of seks gehad zonder dat de ander daar duidelijk toestemming voor gaf? Heel dapper dat je hier informatie over opzoekt. Dit kan namelijk grote gevolgen hebben voor de ander. Maar ook voor jou
Het is belangrijk om bewust te zijn van je eigen acties. Denk goed na of je over een grens bent gegaan of niet. Sommige jongeren zeggen achteraf dingen als ‘ik dacht dat het oké was’ of ‘ze zei niet echt nee’. Maar als de ander zich bang, gedwongen of onveilig voelde, kan het toch seksueel misbruik zijn. Zelfs als je het niet zo bedoelde.
Wat kan dit voor jou betekenen?
Het kan emotionele gevolgen hebben voor jou als je iemands grens over bent gegaan. Bijvoorbeeld:
Schaamte of schuldgevoel
Twijfels: 'Ben ik nu een slecht mens?'
Angst dat het bekend wordt in jouw omgeving
Moeite met het kunnen vertrouwen op jezelf
Moeite met jezelf begrijpen
Boosheid, ontkenning of jezelf verharden
Naast de emotionele gevolgen, kan het ook nog andere gevolgen hebben. De wet neemt seksueel misbruik heel serieus, ook als je zelf nog jong bent. In het gedeelte seksueel misbruik leggen we uit wat wel en niet strafbaar is. Als er sprake is van strafbaar gedrag kan het leiden tot de volgende gevolgen:
Aangifte of politieverhoor
Strafblad
Taakstraf of gevangenisstraf
Gedwongen hulp trajecten
Deze gevolgen gaan over problemen met de wet of met de politie. Dit kan gebeuren als degene waarbij je de grens over bent gegaan naar de politie gaat. De politie zal dan onderzoek doen naar de situatie. Vanuit hier wordt er gekeken wat een passende oplossing is. Dat kan een taakstraf of gevangenisstraf zijn. Of de politie zegt bijvoorbeeld dat je in therapie moet.
Sexting
Het versturen en ontvangen van naaktbeelden of seksuele berichtjes heet sexting. Het komt best vaak voor. Mensen doen dit omdat ze elkaar vertrouwen, nieuwsgierig zijn, uit liefde, of omdat het spannend is. Sexting is niet verboden, ook niet voor jongeren. Maar wist je dat dit niet altijd legaal is? Hieronder lees je regels en risico’s over sexting.
Sexting mag plaats vinden wanneer het contact is tussen twee jongeren in een gelijkwaardige relatie. Het is hierbij dus belangrijk dat beide personen van ongeveer dezelfde leeftijd zijn. En allebei consent hebben gegeven voor het contact.
Er mag tijdens sexting geen sprake zijn van druk of dwang.
De foto’s, video’s of berichtjes mogen niet verspreid of doorgestuurd worden.
De foto’s, video’s of berichten mogen niet gebruikt worden voor pesten, chantage of om geld mee te verdienen.
De wet
De wet geeft ons wat meer inzicht in hoe het precies werkt, met name welke leeftijden wel of niet met elkaar aan sexting kunnen doen.
Sexting is strafbaar als meerderjarige (18+) aan sexting doen met iemand jonger dan 16 jaar. Dit gaat over het sturen en ontvangen van naaktfoto’s, maar ook over het sturen van seksueel getinte berichten.
Iemand onder de 12 jaar mag niet aan sexting doen. Dit past niet in de seksuele ontwikkeling.
Het sturen, doorsturen en bezitten van naaktfoto’s van iemand onder de 18 jaar is strafbaar. Technisch gezien geldt dit ook voor foto’s die je ontvangt en stuurt tijdens sexting, ook foto’s van jezelf.
Deze wetten zijn er om jongeren te beschermen tegen misbruik van de foto’s, video’s of berichten. In de praktijk mag je bepaalde dingen best doen. De politie kijkt per geval of jongeren zich aan de regels hebben gehouden.
Seksueel misbruik binnen de familie
Seksueel gedrag tussen jongeren kan soms verwarrend zijn. Experimenteren en ontdekken is in veel gevallen normaal, zolang het past bij de seksuele ontwikkeling, en dit met toestemming gebeurd. Dit ontdekken vindt meestal plaats tussen kinderen van dezelfde leeftijd en dezelfde ontwikkelfase. Dit kan ook gaan om familieleden. Bijvoorbeeld zussen, broers, nichtjes of neefjes. Maar let op, dit maakt het niet automatisch oke of onschuldig. Wanneer er een groot verschil in leeftijd is, kan er sprake zijn van misbruik. Soms is het lastig om grenzen aan te geven, of te herkennen dat iets niet goed voelt. Vooral in hechte families en relaties. Er kan dus een grens worden overgegaan en dit kan strafbaar zijn.